در سال هاي اخير افزايش سطح گرد و غبار در مناطق جنوب و جنوب غرب كشور و ميزان خسارت وارده به محيط زيست، لزوم توجه بيشتر به برنامه ريزي هاي دولت در عرصه بين المللي را ضروري ساخته است. اگرچه دولت جمهوري اسلامي ايران با تصويب آيين نامه هاي مقابله با ريزگردها، تقويت اقدامات مقابله با بيابان زايي، برگزاري جلسات و نشست هاي متعدد با كشورهاي همسايه و امضاي تفاهم نامه گام هاي اوليه را در اين زمينه برداشته است، اما تا اجراي كامل طرح ها وجود دارد. براي كنترل گرد و غبار در عراق راه طولاني در پيش است. دكتر علي مشهدي از اعضاي هيئت علمي دانشگاه قم در مقاله اي به بررسي اقدامات بين المللي دولت ايران براي مقابله با گرد و غبار با نگاهي به حقوق بين الملل پرداخته است كه گزيده اي از آن از سالنامه حقوق بين الملل و تطبيقي ??ايران نقل شده است. .
اقدامات حقوقي ايران در حوزه داخلي
دولت ايران سال هاست كه در چارچوب كنوانسيون مبارزه با بيابان زايي و فرسايش بادي موظف به انجام اقدامات مختلف قانوني و اجرايي بوده است. در اين راستا مي توان به مهم ترين اقدام در سال هاي اخير يعني تصويب آيين نامه تهيه و مبارزه با پديده گرد و غبار (ريزگردها) اشاره كرد. در ايران در سطح ملي اين امر به حدي اهميت داشت كه بند ب ماده 198 قانون برنامه پنجم توسعه سازمان حفاظت محيط زيست را موظف مي كند تا با اولويت شناسايي و كنترل منابع گرد و غبار نسبت به كاهش آلودگي هوا در حد استانداردهاي بين المللي اقدامات لازم را انجام دهد. . , كرد. محتواي آيين نامه نشان مي دهد
ماهيت فرابخشي و بين بخشي دارد.
در ماده اول اين آيين نامه، تشكيل كارگروه ملي گرد و غبار متشكل از سازمان ها و دستگاه هاي مختلف با مسئوليت معاون اول رئيس جمهور پيش بيني شده است. در واقع اين كارگروه مجاز است اقدامات لازم را براي ايجاد آمادگي ملي براي مديريت و مقابله با آثار زيانبار پديده گرد و غبار انجام دهد. اين آيين نامه با پيش بيني برنامه هاي كوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت، تعهدات مختلفي را براي كنترل پديده گرد و غبار بر عهده سازمان هاي ذيربط گذاشته است.
يكي از ابهامات و تفاوت هاي اصلي، امكان تعيين ميزان دقيق و محل كانون هاي اوليه گرد و غبار است. تنظيم ريزگردها، تهيه طرحهاي توسعه و تجهيز ايستگاههاي پايش هوا و همچنين پيشبيني سامانههاي پيشبيني و كنترل مناطق آسيبديده به منظور تعيين ميزان و كيسه پديده گرد و غبار بر عهده سازمان حفاظت محيطزيست و هواشناسي است. . اين مكانيسم در واقع براي شناسايي، پيش بيني و اطلاع رساني دقيق است.
موضوع مهم ديگر بيابان زايي و فرسايش بادي در مناطق جنوبي و جنوب غربي كشور است. در اين راستا و در راستاي سياست هاي مبارزه با بيابان زايي، وزارت جهاد كشاورزي (سازمان جنگل ها و مراتع) به عنوان مرجع ملي كنوانسيون مبارزه با بيابان زايي دو تعهد اساسي در اين زمينه دارد. اول تعهد به تهيه پيش نويس طرح همكاري چند جانبه براي كشورهاي منطقه با همكاري سازمان هاي ذيربط از جمله سازمان محيط زيست و وزارت امور خارجه به منظور كنترل و پيشگيري از پديده گرد و غبار و دوم اجراي فني. اقداماتي از جمله مالچ پاشي (ماده 5) و ساير اقدامات. مناسب در مناطق با پتانسيل فرسايش بادي و شناسايي كانون هاي بحراني بيابان زايي.
تخريب جنگل ها، مراتع و فضاي سبز نيز يكي ديگر از دلايل افزايش ريزگردها است. آييننامه گرد و غبار سازمان جنگلها و مراتع را موظف به انجام اقدامات لازم براي احداث فضاي سبز مشجر در كانونهاي بحران كرده است (ماده 7). همچنين شهرداري ها موظف به اجراي طرح كمربند فضاي سبز در حوزه صلاحيت خود هستند. .
با نگاهي به محتواي تعهدات و وظايف آيين نامه براي سازمان ها مي توان به فرابخشي بودن كنترل گرد و غبار پي برد. از جمله مهم ترين وظايف و تعهداتي كه در اين خصوص به دستگاه هاي اجرايي مختلف محول شده است مي توان به اختصار به موارد زير اشاره كرد.
وزارت امور خارجه با مشورت كشورهاي منطقه (ماده 18)، معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور در تامين اعتبارات لازم (ماده 17)، وزارت نيرو در تعيين حق آبه جنوب و جنوب غرب. تالاب ها به منظور حفاظت و احياي تالاب ها يكي از زمينه هاي تشديد پديده گرد و غبار (ماده 2) و ايجاد بادگير و كمربند سبز در اطراف تاسيسات آب شرب شهري (ماده 11)، وزارت نفت در تامين و تحويل رايگان مالچ (ماده 5)، استانداري در مناطق آسيب ديده براي اطلاع رساني و آموزش عموميكاتيون به منظور آمادگي براي مقابله با پديده گرد و غبار (ماده 8) مي توان از مراكز درماني در انجام مراقبت هاي پزشكي براي پيشگيري و درمان افراد و توسعه و تجهيز مناطق اورژانسي در مناطق بحراني گرد و غبار نام برد (ماده 8).
جاي خالي كنوانسيون بين المللي كنترل گرد و غبار
دولت ايران علاوه بر سطح داخلي، اقدامات مختلفي را در سطح منطقه اي نيز براي مقابله و كاهش انتشار ريزگردها در داخل انجام داده است. رايزني هاي دوجانبه و چندجانبه با كشورهاي همسايه، انعقاد قراردادهاي مشترك، برگزاري نشست ها و حتي اجراي اقدامات در خاك عراق از جمله اين موارد است. بر اساس اخبار منتشر شده، در سه سال گذشته هفت نشست منطقه اي با كشورهاي عراق، سوريه و قطر در سطح وزيران و معاونان وزير در كشورهاي عراق، ايران و تركيه برگزار شده است. يكي از مهم ترين اين تفاهم نامه ها، تفاهم نامه همكاري ايران و عراق است. بر اساس اين تفاهم نامه، طرف ايراني موظف است با آموزش كارشناسان عراقي و انتقال تجهيزات و امكانات بيابان زدايي، اجراي طرح مديريت و كنترل يك ميليون هكتار از اراضي بياباني و كانون هاي بحران در عراق را ظرف مدت پنج سال آغاز كند. همچنين سازمان هواشناسي كشور نيز اطلاعات هواشناسي و محصولات پيشبيني آب و هواي عراق را ارائه ميكند و از سوي ديگر، سازمان هواشناسي عراق متعهد است كليه دادههاي رصدي (نوع و نوع دادهها، اطلاعات و محصولات مورد نياز در جلسات تخصصي و كارشناسي تعيين خواهد شد.










معرفی وکلای برتر قوچان در سال 1402
وکیل رای غیابی